از تدوین سند توسعه معدنی تا جلوگیری از خام‌فروشی؛ جهاددانشگاهی برای توسعه معدنی خراسان جنوبی برنامه‌ریزی می‌کند
به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی خراسان جنوبی، نشست تخصصی بررسی ظرفیت‌های معدنی خراسان جنوبی و راهکارهای بهره‌گیری از توان علمی، پژوهشی و فناورانه جهاددانشگاهی در این حوزه، با حضور مدیران و متخصصان حوزه معدن از واحدهای سازمانی مختلف جهاددانشگاهی برگزار شد.
در این نشست، مجتبی ابراهیمی‌رومنجان، رئیس جهاددانشگاهی خراسان جنوبی، مشاور حوزه معدن جهاددانشگاهی خراسان جنوبی، و جمعی از مدیران کل ستادی حوزه پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی و متخصصین حوزه معدن از واحدهای سازمانی مختلف جهاد دانشگاهی در خصوص به‌روزرسانی سند آمایش معدنی، توسعه فرآوری، جلوگیری از خام‌فروشی و جذب سرمایه‌گذاری بحث و تبادل نظر کردند.
ظرفیت‌های شبکه جهاددانشگاهی باید در خدمت توسعه معدن خراسان جنوبی قرار گیرد
مجتبی ابراهیمی‌رومنجان، رئیس جهاددانشگاهی خراسان جنوبی، در ابتدای این نشست با اشاره به هدف برگزاری جلسه اظهار کرد: این نشست در پی درخواست استاندار خراسان جنوبی از رئیس جهاددانشگاهی کشور و با هدف استفاده از ظرفیت‌های شبکه جهاددانشگاهی در حوزه معدن و ارائه پیشنهادهای مشخص برای جل مشکلات و توسعه معدنی خراسان جنوبی برگزار شده است.
وی افزود: در خراسان جنوبی در حوزه‌های مختلفی از جمله سنگ‌های ساختمانی، مواد معدنی، فلزات و سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی مطالعات، فعالیت‌های پژوهشی، اکتشافی و استخراجی انجام شده، اما این اقدامات به تنهایی پاسخگوی ظرفیت‌های استان نیست و همچنان نیاز به کار تخصصی و هدفمند در این حوزه وجود دارد.
رئیس جهاددانشگاهی خراسان جنوبی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در شبکه جهاددانشگاهی کشور گفت: اگرچه جهاددانشگاهی خراسان جنوبی در حال حاضر ساختار سازمانی یا گروه پژوهشی تخصصی در حوزه معدن ندارد، اما معدن یکی از سه محور اصلی مورد توجه این واحد در حوزه پژوهش است و ظرفیت‌های تخصصی ارزشمندی در بدنه جهاددانشگاهی کشور وجود دارد که می‌توان از آنها برای توسعه این حوزه در استان استفاده کرد.
ابراهیمی‌رومنجان ادامه داد: حوزه معدن علاوه بر اینکه می‌تواند محل انجام مطالعات و فعالیت‌های پژوهشی باشد، ظرفیت اقتصادی قابل توجهی برای استان دارد و می‌تواند زمینه درآمدزایی و ایجاد ساختارهای پایدار تخصصی برای جهاددانشگاهی خراسان جنوبی را نیز فراهم کند.
وی با تأکید بر اینکه توانمندی‌های جهاددانشگاهی باید در شأن این نهاد به استاندار ارائه شود، گفت: لازم است توانمندی‌های واحدهای مختلف کشور در حوزه معدن به صورت منسجم جمع‌آوری و موضوعاتی مشخص و عملیاتی برای ارائه به استاندار خراسان جنوبی آماده شود.
تلاش برای احیای طرح به‌روزرسانی سند آمایش معدنی
ابراهیمی‌رومنجان همچنین به اقدامات انجام‌شده پیش از جنگ برای به‌روزرسانی سند آمایش معدنی استان اشاره کرد و گفت: با همکاری پژوهشکده فناوری مواد معدنی و همراهی متخصصان، طرحی برای به‌روزرسانی سند آمایش معدنی خراسان جنوبی تهیه و حتی برآورد هزینه آن نیز انجام شد.
وی افزود: این طرح برای تأمین منابع مالی به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ارسال شد، اما با وقوع جنگ و تغییر اولویت‌های استان، ادامه کار متوقف شد و اکنون با ایجاد شرایط باثبات‌تر، امکان احیای این موضوع وجود دارد.
رئیس جهاددانشگاهی خراسان جنوبی تصریح کرد: ترجیح ما این است که ابتدا از مسیر مطالعات و پژوهش‌های تخصصی که در شأن جهاددانشگاهی است وارد شویم، اما در کنار آن می‌توان به موضوعاتی مانند درآمدزایی، ایجاد ساختارهای اقتصادی و راه‌اندازی مرکز خدمات تخصصی یا گروه پژوهشی در حوزه معدن نیز فکر کرد.
وی همچنین بر استفاده از ظرفیت واحدهای مختلف جهاددانشگاهی تأکید کرد و گفت: با توجه به ظرفیت‌های موجود در واحدهای مختلف، می‌توان یک مدل همکاری بین‌واحدی برای ارائه خدمات تخصصی معدنی در خراسان جنوبی ایجاد کرد.
سند آمایش باید به نقشه راه سرمایه‌گذاری تبدیل شود
مجتبی محمدی، مشاور حوزه معدن رئیس جهاددانشگاهی خراسان جنوبی، در ادامه نشست با تشریح روند مطالعات انجام‌شده در حوزه معدن استان اظهار کرد: در مطالعات انجام‌شده ابتدا تمرکز بیشتری بر فلزات وجود داشت، اما در ادامه به این نتیجه رسیدیم که آمایش معدنی باید مجموعه مواد معدنی استان را دربرگیرد.
وی افزود: در این چارچوب باید مواد معدنی ساختمانی، فلزات، عناصر نادر، سنگ‌ها و خاک‌های صنعتی مورد توجه قرار گیرند و به جای اینکه مطالعات برای یک ماده معدنی خاص انجام شود، یک نگاه جامع برای کل استان شکل بگیرد.
محمدی تأکید کرد: هدف از این مطالعات باید ایجاد یک بسته قابل ارائه به سرمایه‌گذاران باشد؛ به گونه‌ای که سرمایه‌گذار پس از ورود به استان، نقشه راه مشخصی برای شناخت ظرفیت‌ها و ورود به فعالیت معدنی داشته باشد.
وی افزود: آمایش معدنی نباید صرفاً یک مطالعه پژوهشی باشد، بلکه باید بتواند مسیر را برای سرمایه‌گذاری مشخص کند و اطلاعات مورد نیاز سرمایه‌گذاران را در اختیار آنها قرار دهد.
ظرفیت‌های تخصصی جهاددانشگاهی باید به توسعه فعالیت‌های بزرگ‌تر معدنی منجر شود
ایرج فیضی، سرپرست دفتر برنامه‌ریزی، نظارت و ارزیابی معاونت پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی، نیز در این نشست ضمن قدردانی از برگزارکنندگان و حاضران، اظهار کرد: از همه دوستانی که زمینه برگزاری این جلسه را فراهم کردند، تشکر می‌کنم و امیدوارم این نشست، سرآغاز اتفاقات خوب و همکاری‌های مؤثرتر باشد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در مجموعه‌های جهاددانشگاهی افزود: فعال بودن و حضور مؤثر همکاران در این حوزه بسیار ارزشمند است و به نظر می‌رسد این جلسه می‌تواند قدم نخست برای شکل‌گیری همکاری‌های بزرگ‌تر در حوزه پژوهش، جذب طرح‌ها و سرمایه‌گذاری‌های علمی در سطح کشور باشد.
فیضی در پایان خاطرنشان کرد: پس از ارائه این گزارش، سایر همکاران از جمله همکاران واحد خراسان رضوی و دیگر مجموعه‌های حاضر نیز می‌توانند دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را مطرح کنند تا از ظرفیت‌های موجود برای تقویت همکاری‌های مشترک استفاده شود.
در این نشست همچنین بر استفاده از ظرفیت واحدهای تخصصی جهاددانشگاهی و ایجاد ارتباط میان آنها برای پاسخ به نیازهای معدنی استان تأکید شد.
مسعود کمبرانی، سرپرست دفتر تخصصی علوم پایه و فنی و مهندسی جهاددانشگاهی، با اشاره به سابقه بررسی ظرفیت ورود جهاددانشگاهی خراسان جنوبی به حوزه معدن اظهار کرد: امروز با توجه به ظرفیت‌های موجود در استان و مطالبه‌ای که از سوی استاندار خراسان جنوبی مطرح شده، فرصت مناسبی برای ورود مجدد و هدفمند جهاددانشگاهی به حوزه معدن ایجاد شده است.
کمبرانی با بیان اینکه معدن می‌تواند یک حوزه ثروت‌ساز و اعتبارآفرین باشد، گفت: لازم است فعالیت‌های مؤثر جهاددانشگاهی بتواند به ایجاد منابع اقتصادی و توسعه پایدار فعالیت‌های این نهاد نیز منجر شود.
وی بر ضرورت ارائه پیشنهادهای عملیاتی تأکید کرد و گفت: بهتر است واحدها و مجموعه‌های تخصصی حاضر در جلسه، پیشنهادهای خود را به صورت مکتوب ارائه کنند تا بر اساس سیاست‌های کلان جهاددانشگاهی در حوزه معدن، موارد دارای اولویت انتخاب شوند.
وی همچنین بر ظرفیت همکاری بین واحدهای جهاددانشگاهی تأکید کرد و گفت: می‌توان از ظرفیت واحدهایی مانند تربیت مدرس، شهید بهشتی، اصفهان، خراسان رضوی و سایر واحدهای دارای توانمندی تخصصی استفاده کرد و یک مدل همکاری بین‌واحدی در حوزه معدن شکل داد.
کمبرانی با اشاره به ظرفیت آزمایشگاهی و تخصصی برخی واحدها افزود: حتی می‌توان در آینده به ایجاد ساختارهای تخصصی مانند آزمایشگاه یا مرکز خدمات تخصصی معدنی در خراسان جنوبی فکر کرد که با پشتیبانی سایر واحدهای جهاددانشگاهی فعالیت کند.
وی پیشنهاد کرد پیشنهادهای تخصصی واحدها در کوتاه‌ترین زمان جمع‌بندی و پس از اولویت‌بندی، برای ارائه به استاندار خراسان جنوبی آماده شود.
جلوگیری از خام‌فروشی باید در اولویت توسعه معدنی خراسان جنوبی باشد
عبدالله سمیعی، معاون پژوهشی جهاددانشگاهی تربیت مدرس، با اشاره به تنوع قابل توجه ذخایر معدنی خراسان جنوبی اظهار کرد: این استان از مناطق مهم معدنی کشور محسوب می‌شود و تنوع مواد معدنی موجود در آن، ظرفیت مناسبی برای فعالیت‌های پژوهشی و فرآوری ایجاد کرده است.
وی با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در مجموعه تخصصی فرآوری مواد معدنی جهاددانشگاهی افزود: در حوزه‌های مختلف مواد معدنی، مطالعات، طراحی، نظارت و راه‌اندازی واحدهای فرآوری انجام شده و در برخی موارد دانش فنی به مرحله تولید محصول و تجاری‌سازی رسیده است.
سمیعی همچنین از انجام مطالعات درباره عناصر نادر در باطله‌ها، کنسانتره‌ها و مواد معدنی خبر داد و گفت: نتایج این مطالعات نشان داده است که حتی در برخی باطله‌های معدنی نیز می‌توان ظرفیت‌هایی برای استحصال عناصر باارزش پیدا کرد.
وی با تأکید بر ضرورت شناسایی مجدد ظرفیت‌های استان گفت: معادن متروکه باید در اولویت قرار گیرند و ذخایر آنها مجدداً شناسایی و ارزیابی شود.
سمیعی ادامه داد: برخی تجهیزات و واحدهای معدنی نیز قدیمی هستند و نیاز به نوسازی، بازسازی و عارضه‌یابی تخصصی دارند تا بتوان میزان بازیابی و بهره‌برداری از آنها را افزایش داد.
وی یکی از موضوعات مهم در برنامه توسعه معدنی استان را جلوگیری از خام‌فروشی دانست و گفت: باید با استفاده از ظرفیت واحدهای مختلف جهاددانشگاهی، زمینه توسعه فرآوری و ایجاد ارزش افزوده در استان فراهم شود.
وی بر استفاده از ظرفیت واحدهای جهاددانشگاهی در اصفهان، شهید بهشتی، خراسان رضوی و خراسان جنوبی برای اجرای طرح‌های فرآوری، از جمله در مقیاس‌های کوچک و متوسط تأکید کرد.
سمیعی همچنین بر ضرورت توجه به سیاست‌های حاکمیتی و سرمایه‌گذاری در بخش معدن تأکید کرد و گفت: در کنار شناسایی ذخایر، باید شرایطی فراهم شود که سرمایه‌گذار بتواند از ظرفیت‌های معدنی کشور و به‌ویژه خراسان جنوبی استفاده کند.
فرآوری طلا باید در برنامه توسعه معدنی استان مورد توجه قرار گیرد
علی قاسمی، مدیر گروه ژئوشیمی جهاددانشگاهی صنعتی اصفهان، نیز با تأکید بر ظرفیت‌های موجود در حوزه مواد معدنی، بر ضرورت توجه به فرآوری طلا و تدوین برنامه توسعه‌ای در این حوزه تأکید کرد.
وی بر انجام مطالعات تخصصی، استفاده از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی و حرکت از شناسایی ذخایر به سمت فرآوری و تولید محصولات با ارزش افزوده تأکید کرد.
تأکید بر تبدیل راهبردهای سند خراسان جنوبی به برنامه‌های عملیاتی
خسرو شمسیان، معاون پژوهشی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی، نیز بر ضرورت برنامه‌ریزی و حرکت به سمت عملیاتی شدن سند راهبردی جهاددانشگاهی خراسان جنوبی تأکید کرد.
وی با اشاره به اهمیت تدوین و اجرای اسناد راهبردی، اظهار کرد: باید از مرحله تعیین راهبردها عبور کرد و با برنامه‌ریزی دقیق، زمینه عملیاتی شدن اهداف و راهبردهای پیش‌بینی‌شده در سند را فراهم کرد.
شمسیان افزود: راهبرد زمانی می‌تواند اثربخش باشد که به برنامه‌های مشخص، قابل اجرا و دارای زمان‌بندی تبدیل شود و برای تحقق آن، اقدامات لازم به‌صورت هدفمند دنبال شود.
معاون پژوهشی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت توجه به ظرفیت‌های بومی خراسان جنوبی، خاطرنشان کرد: برنامه‌ریزی برای اجرای سند باید به‌گونه‌ای باشد که ظرفیت‌ها و اولویت‌های استان را در مسیر توسعه و فعالیت‌های جهاددانشگاهی به کار گیرد.
وی تأکید کرد: هدف نهایی، رسیدن از «راهبرد» به «برنامه‌ریزی» و در نهایت «عملیاتی شدن» سند است تا نتایج آن در عرصه عمل و در مسیر تحقق اهداف جهاددانشگاهی استان قابل مشاهده باشد.
برنامه‌ریزی منسجم و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود استان
اردشیر پورشعبان، سرپرست معاونت فناوری سازمان جهاددانشگاهی شهیدبهشتی بر ضرورت اجرای سند توسعه آموزش معدنی خراسان جنوبی تأکید کرد و گفت: تدوین این سند باید به برنامه‌ریزی دقیق، تعیین اولویت‌ها و تعریف اقدامات عملیاتی منجر شود تا ظرفیت‌های آموزشی استان در حوزه معدن متناسب با نیازهای واقعی این بخش توسعه یابد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های معدنی خراسان جنوبی، بر لزوم حرکت از مرحله تدوین و تعیین راهبردها به سمت اجرای عملیاتی سند تأکید کرد و افزود: تحقق اهداف این سند نیازمند برنامه‌ریزی منسجم، هماهنگی میان مجموعه‌های مرتبط و استفاده از ظرفیت‌های موجود استان است تا آموزش‌های تخصصی مورد نیاز بخش معدن تقویت و زمینه برای تربیت نیروی انسانی توانمند و پاسخ‌گو به نیازهای این حوزه فراهم شود.
تأکید بر استفاده از داده‌های زمین‌شناسی در تدوین سند آمایش
در بخش دیگری از این نشست، بر ضرورت استفاده از داده‌ها و اطلاعات موجود در مطالعات زمین‌شناسی برای تدوین و به‌روزرسانی سند آمایش معدنی استان تأکید شد.
حاضران معتقد بودند اطلاعات و مطالعات موجود باید به صورت یکپارچه مورد استفاده قرار گیرد تا ضمن شناسایی دقیق‌تر ظرفیت‌ها، امکان اولویت‌بندی محدوده‌های معدنی و هدایت سرمایه‌گذاری به سمت ظرفیت‌های دارای توجیه اقتصادی فراهم شود.
همچنین تأکید شد که سند آمایش معدنی با مشارکت استان‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت واحدهای تخصصی جهاددانشگاهی تکمیل و به یک برنامه توسعه‌ای قابل اجرا تبدیل شود.
از سند راهبردی تا سرمایه‌گذاری؛ مسیر جدید جهاددانشگاهی در معدن خراسان جنوبی
در جمع‌بندی این نشست، بر این نکته تأکید شد که ورود جهاددانشگاهی به حوزه معدن خراسان جنوبی نباید صرفاً به انجام یک مطالعه محدود شود، بلکه باید از شناسایی و مطالعه ظرفیت‌ها، تدوین سند آمایش و تعیین اولویت‌ها تا فرآوری، جلوگیری از خام‌فروشی، جذب سرمایه‌گذار و اجرای طرح‌های اقتصادی امتداد پیدا کند.
همچنین مقرر شد پیشنهادهای تخصصی واحدها و مجموعه‌های پژوهشی جهاددانشگاهی جمع‌آوری و پس از بررسی و اولویت‌بندی، چند موضوع مشخص و عملیاتی برای ارائه به استاندار خراسان جنوبی انتخاب شود.
برگزاری نشست‌های تخصصی بعدی، حضور تیم‌های تخصصی جهاددانشگاهی در استان و ایجاد همکاری میان واحدهای مختلف این نهاد، از دیگر محورهای مورد تأکید در این نشست بود.
