برگزاری برنامه فرهنگی «سریر» در سازمان انتشارات جهاددانشگاهی؛ گامی در جهت ترویج فرهنگ مطالعه

به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی خراسان جنوبی، این نشست که با هدف ترویج فرهنگ مطالعه و ایجاد بستری برای گفتگوی علمی پیرامون آثار برجسته حوزه علوم انسانی برگزار گردید، در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند و با تمرکز بر کتاب «پول در سیاست: ثروت‌ اندوزی شخصی، هزینه‌های انتخاباتی و مناصب پول‌ساز» برگزار شد.

نرگس معصومی مفرد، مدیر اجرایی سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاددانشگاهی خراسان جنوبی، در این خصوص اظهار داشت: برگزاری این سلسله نشست‌ها، بخشی از استراتژی سازمان برای پیوند میان نشر و ترویج مطالعه در محیط‌های دانشگاهی است تا خواندن کتاب از یک فعالیت انفرادی به یک تجربه جمعی و علمی تبدیل شود.

احمد بخشی، دانشیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند، در این نشست با اشاره به مسئله محوری کتاب اظهار کرد: یکی از پرسش‌های اصلی این اثر، چگونگی دست‌یابی سیاستمداران به مناصب سیاسی از طریق انتخابات و شیوه‌هایی است که آنان برای حفظ موقعیت خود و بهره‌گیری از امکانات و منابع مالی در دوران مسئولیت به کار می‌گیرند. نویسنده در فصل‌های مختلف کتاب، شیوه‌های رایج استفاده از پول از سوی مقامات منتخب و ارتباط آن با فرایندهای سیاسی را بررسی می‌کند.

وی با اشاره به ارتباط میان ثروت شخصی، هزینه‌های مبارزات انتخاباتی و مناصب درآمدزا افزود: این سه مؤلفه در چارچوبی به‌هم‌پیوسته قابل بررسی‌اند؛ به این معنا که منابع مالی می‌توانند در ورود افراد به رقابت‌های انتخاباتی نقش داشته باشند، هزینه‌های انتخاباتی برای کسب یا حفظ قدرت افزایش یابد و تصدی برخی مناصب نیز با فرصت‌های اقتصادی همراه شود. از این منظر، بررسی رابطه پول و سیاست تنها به چگونگی تأمین هزینه‌های انتخابات محدود نمی‌شود، بلکه ارتباط میان موقعیت سیاسی و تغییرات دارایی افراد را نیز دربر می‌گیرد.

دانشیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با بیان اینکه شیوه دست‌یابی افراد به قدرت در نظام‌های سیاسی متفاوت است، به تفاوت میان سازوکارهای مبتنی بر شایستگی و فرایندهای متأثر از وابستگی‌ها و روابط شخصی اشاره کرد و گفت: در بررسی مناسبات سیاسی باید به نقش ارتباطات و وابستگی‌ها در دست‌یابی افراد به موقعیت‌های قدرت نیز توجه داشت. این موضوع در کنار بحث مسئولیت‌پذیری مقامات، این پرسش را مطرح می‌کند که روابط مالی و سیاسی چگونه می‌توانند بر انتخاب افراد برای مناصب و عملکرد آنان پس از تصدی مسئولیت اثر بگذارند.

بخشی با اشاره به نمونه‌هایی از کشورهای مختلف از جمله ایالات متحده، آلمان، هند، برزیل، آفریقای جنوبی، اسپانیا، انگلستان و لهستان ادامه داد: کتاب با استفاده از نمونه‌های مختلف، رابطه میان منابع مالی، رقابت‌های انتخاباتی و موقعیت سیاسی را در نظام‌های گوناگون بررسی می‌کند. در این نمونه‌ها، موضوعاتی مانند هزینه‌های تبلیغات انتخاباتی، تغییرات ثروت شخصی سیاستمداران، ارتباط با گروه‌های ذی‌نفع و تأثیر مناسبات مالی بر فرایندهای سیاسی مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به ارتباط میان ثروت شخصی و هزینه‌های انتخاباتی توضیح داد: یکی از موضوعات مورد بررسی، تغییر میزان دارایی سیاستمداران در دوره‌های مختلف و ارتباط احتمالی آن با حضور در مناصب عمومی است. همچنین، هزینه‌های تبلیغات، تأمین مالی فعالیت‌های انتخاباتی و کمک‌های مالی افراد یا گروه‌ها به نامزدها از جمله عواملی هستند که در بررسی رابطه پول و سیاست باید مورد توجه قرار گیرند. در این چارچوب، شفافیت درباره منابع مالی و امکان بررسی تغییرات دارایی مسئولان اهمیت دارد.

بخشی در ادامه با اشاره به تأمین مالی فعالیت‌های سیاسی اظهار کرد: ورود پول به سیاست می‌تواند از مسیرهای قانونی یا غیرقانونی و از منابع دولتی یا غیردولتی صورت گیرد. ازاین‌رو، صرف بررسی میزان منابع مالی کافی نیست و باید به منشأ پول، شیوه هزینه‌کرد آن و قواعد حاکم بر تأمین مالی فعالیت‌های سیاسی نیز توجه کرد. شفافیت در این زمینه امکان ارزیابی بهتر ارتباط میان منابع مالی و تصمیم‌های سیاسی را فراهم می‌کند.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از مسائل اقتصادی ایران، تحریم‌ها و دشواری‌های انتقال منابع مالی را نیز از موضوعات مرتبط با رابطه اقتصاد و سیاست دانست.

در این بخش از بحث، موضوعاتی مانند محدودیت‌های ناشی از تحریم، انتقال درآمدهای نفتی و نقش واسطه‌ها در دسترسی به منابع مالی مطرح شد؛ موضوعاتی که نشان می‌دهند پیوند پول و سیاست می‌تواند از سطح هزینه‌های انتخاباتی فراتر رود و مناسبات اقتصادی و تصمیم‌گیری‌های کلان را نیز دربر بگیرد.

دانشیار علوم سیاسی دانشگاه بیرجند در تشریح پیامدهای ورود پول به سیاست برای دموکراسی گفت: یکی از موضوعات مهم، تأثیر نابرابری در دسترسی به منابع مالی بر فرصت رقابت نامزدها و امکان انتخاب آگاهانه رأی‌دهندگان است. هنگامی که هزینه‌های انتخاباتی بالا باشد یا منابع مالی در اختیار گروه محدودی قرار گیرد، بررسی تأثیر این وضعیت بر برابری فرصت‌ها و کیفیت رقابت سیاسی اهمیت پیدا می‌کند.

بخشی همچنین به پیامدهای این مناسبات برای اعتماد عمومی اشاره کرد. بر اساس محورهای مطرح‌شده در نشست، هنگامی که ارتباط میان منابع مالی، منافع اقتصادی و تصمیم‌های سیاسی شفاف نباشد، زمینه بی‌اعتمادی شهروندان به فرایندهای سیاسی افزایش می‌یابد. از این منظر، بررسی رابطه پول و سیاست علاوه بر جنبه اقتصادی، با مسئله پاسخ‌گویی مسئولان، سلامت رقابت‌های انتخاباتی و کارآمدی نظام‌های دموکراتیک نیز ارتباط دارد.

نشست بررسی کتاب «پول در سیاست» در چارچوب سومین دوره طرح ملی باشگاه‌های مطالعه دانشجویان ایران برگزار شد و به بررسی نقش منابع مالی در رقابت‌های انتخاباتی، ارتباط ثروت شخصی و مناصب سیاسی و پیامدهای این رابطه برای دموکراسی اختصاص داشت.